Leren leidinggeven aan complexe maat­­schappe­lijke samen­werkings­­processen

De overheid kan de actuele maatschappelijke opgaven alleen oplossen in samenhang met elkaar en in samenwerking met anderen. Die samenwerking vraagt een gedeelde visie en ambitie op inhoud en ook een gezamenlijk beeld van het proces dat nodig is om tot resultaat te komen. Overheden hebben steeds meer behoefte aan professionals die in staat zijn om de samenwerking rond een opgave of idee in een complexe omgeving te organiseren.

Vragen die kunnen spelen zijn bijvoorbeeld:

• Hoe kom ik met verschillende partijen met uiteenlopende belangen tot een gedeelde ambitie?
• Hoe bepaal ik samen met deelnemers aan het proces de stappen die nodig zijn om tot resultaat te komen?
• Hoe verbeter ik de samenwerking rond een opgave om tot resultaat te komen?
• Hoe betrek ik ook de bestuurders die uiteindelijk een besluit nemen?
• Welke interventiemogelijkheden heb ik in het proces?
• Hoe ga ik om met eventuele weerstand?

Herken je dit?

1. Als professional ben je vol enthousiasme gestart aan het begeleiden van een proces. Gedurende het proces komen collega’s niet langer op afspraken of hebben ze geen tijd om deel te nemen. Je vraagt je af hoe je ze mede-eigenaar van het proces of uitkomst laat worden.
2. Als beleidsadviseur heb je de opdracht gekregen om te komen tot een visie. Voor die visie heb je externe partners nodig. Je weet welke stappen je moet zetten, maar je weet niet precies aan wie je op welke moment welke vraag stelt en hoe je uiteindelijk tot besluitvorming komt.
3. Als projectleider ben je voortvarend met jouw project gestart. Het project stuit op weerstand bij inwoners en je krijgt vragen uit de politiek over hoe de inwoners zijn betrokken bij het project. Je vraagt je af hoe je hier mee om moet gaan en hoe je goed in gesprek komt met de inwoners.
4. Als professional heb je je tot nu toe voornamelijk met de inhoud van een thema beziggehouden. Van jou wordt nu echter ook verwacht dat je in gesprek bent met alle partijen die een rol spelen rond jouw thema, wat hun belangen zijn en hoe de politiek daarin wordt meegenomen.
5. Als professional wordt verwacht dat je een samenwerkingsproces vormgeeft rond een bepaald thema. Je vraag je af waar te beginnen, hoe je in gesprek komt met alle partijen die willen meepraten en hoe je in het proces tot resultaat komt.

Hoe zou het voor jou zijn als

• Je in staat bent om collega’s maar ook externen mede-eigenaar kan laten voelen en zijn van het samenwerkingsproces en het resultaat?
• Je bij het uitwerken van een visie of nota weet welke stappen je in de samenwerking moet zetten en je ook weet hoe je collega’s en externen kan verbinden aan het proces om te komen tot de visie of nota?
• Je project op weerstand stuit en jij vol vertrouwen intervenieert en het project weer vlot trekt?
• Je naast inhoudelijk expert je ook ontwikkelt tot procesmanager of -begeleider die weet hoe je het samenwerkingproces moet vormgeven?

Het programma

In de training ‘Leren leidinggeven aan complexe maatschappelijke samenwerkingsprocessen’ leren wij je in 5 maanden aan de hand van je eigen casus hoe je een samenwerking met belanghebbende opzet en hoe je samen met hen tot een oplossing komt voor een maatschappelijk vraagstuk. Het onderscheidende van deze training is dat we uiteraard aandacht hebben voor methoden en technieken, maar dat we vooral focussen op jouw persoonlijke ontwikkeling. Je hebt zelf immers de grootste invloed op het slagen van de samenwerking.

De training bestaat uit 5 livedagen in Rotterdam en tussendoor 4 online supervisie momenten van ongeveer 2 uur. Tijdens deze supervisiemoment kun je vragen inbrengen over bijvoorbeeld het toepassen van de inzichten van de livedagen in de dagelijkse praktijk.

+ Dag 1: Het vormgeven van samenwerkingsprocessen

De maatschappelijke opgave staat centraal en alle acties in het samenwerkingsproces zijn erop gericht om de oplossing direct of indirect een stap dichterbij te brengen. Op de eerste dag beginnen we dan ook met jouw opgave en leerdoelen. Vervolgens gaan we ons verdiepen in het procesontwerp. Je ontwikkelt een visie op het te doorlopen samenwerkingsproces. Omdat samenwerken mensenwerk is, staan we in deze module ook uitgebreid stil bij het vergroten van zelfkennis, kennis van psychologische processen, inzicht in beïnvloeden en leiderschap. 

+ Dag 2: Het verbinden van het interne en het externe speelveld

Na het ontwerp van het proces in dag 1 en de supervisie is het van belang om verbinding te leggen met het interne en externe speelveld. Wie zijn allereerst de politieke en ambtelijke sleutelfiguren in je eigen organisatie? Het tijdig betrekken van deze spelers voorkomt dat zij zich later in het proces voor het blok gezet voelen. Ook staan we in het bijzonder stil bij het spel tussen opdrachtgever en opdrachtnemer en de politieke rollen. Daarna staan we stil bij het externe speelveld en hoe je de externe stakeholders kan betrekken bij je samenwerkingsproces. Hierbij komen uiteraard ook de psychologische aspecten van een samenwerking uitgebreid aan bod. 

+ Dag 3: Persoonlijke kracht in het samenwerkingsproces

De belangrijkste succesfactor bij het vormgeven en begeleiden van samenwerkingsprocessen ben jijzelf ‘als mens’. Wat wordt van jou als professional gevraagd? En welke talenten heb je in huis? Om effectief te kunnen interveniëren en te beïnvloeden in samenwerkingsprocessen dien je als professional bewust te zijn van de overtuigingen, patronen en werkstijlen van jouzelf en die van de personen waarmee je samenwerkt. In deze module staan we stil bij het venster waardoor je naar jezelf en naar anderen kijkt. We gaan in op communicatiestijlen en de effecten daarvan bij anderen. We gaan kortom aan de slag met effectieve interventies op systeem-, groeps-, en individueel niveau. 

+ Dag 4: Krachtig samenwerken in de verschillende fasen

In deze module leer je het procesontwerp uit dag 1 succesvol toe te passen. We doorlopen verschillende stappen: van het ontwikkelen van een gedeelde ambitie, naar het interactief ontwerpen van mogelijke oplossingen en uiteindelijk het ontwikkelen van een definitieve tastbare oplossing. We gaan in op alle instrumenten die je onderweg nodig hebt. Denk daarbij aan stakeholder- en belangenanalyses, ontwerpconcepten, large group interventions, creatieve werkvormen, feedback loops en data-analyse. En we gaan aan de slag met de verschillende rollen die je mogelijk tijdens het proces moet invullen, waaronder die van procesbegeleider, moderator en mediator. 

+ Dag 5: Afronden van een samenwerkingsproces

Uiteindelijk eindigen we de training niet voor we hebben stilgestaan bij het succesvol afronden van het samenwerkingsproces. We gaan in op het ontwerpen van het eindproduct van het proces. Hoe doe je dat op een manier dat mensen het omarmen en het ontwerp bijdraagt aan de realisatie van de doelen? En hoe zorg je ervoor dat deelnemers een goed gevoel hebben over het doorlopen proces? Niets is mooier dan een proces waarop mensen met een goed gevoel terugkijken, ook al zijn ze het inhoudelijk niet volledig eens met het eindresultaat.